Krhkost demokratskih institucija – Intervju sa Samjuelom Isačarovim

| 0

Eudaimonia Br. 1 (2017) PDF Samjuel Isačarov je profesor ustavnog prava Pravnog fakulteta Njujorškog univerziteta. Autor je brojnih značajnih monografija i članakaiz oblasti ustavnog prava, biračkog prava, teorije demokratije i građansko-procesnog prava. Redakcija Eudaimonie je profesora Isačarova intervjuisala povodom njegovog … Continued

Redovno sudstvo u FNRJ u vreme državnih reformi (1948-1954) – Prikaz Zakona o sudovima iz 1954. godine

| 0

Marica Mišić, Studentkinja master akademskih studija prava Pravnog fakulteta, Univerziteta u Nišu

Prekid odnosa sa Sovjetskim Savezom 1948/1949. godine za posledicu imao je i prekid sleđenja sovjetskog modela u uređenju političkog i pravnog sistema, kao i težnju ka osamostaljenju FNR Jugoslavije. Otpočete su državne reforme koje su se odrazile unekoliko i na pravosudni sistem. Zakon o uređenju narodnih sudova donet prvobitno 1945. godine, a potom izmenjen naredne godine, važio je do donošenja Zakona o sudovima 1954. godine. Njegov značaj je u tome što odredbe ovog zakona imaju snagu ustavnih odredbi s obzirom da je donet po proceduri za donošenje ustava i što utire put profesionalizaciji sudijske dužnosti. Svojevremeno je bio predmet proučavanja ustavnopravne nauke, međutim danas se teorijsko-istorijske pravne discipline njime gotovo i ne bave, te će zato biti dat njegov prikaz koji je postavio temelje pravnog sistema socijalistčke Jugoslavije, otrgnute od uticaja SSSR.

Venecijanska komisija i ustavno sudstvo

| 0

Stefan Rakić,
student, Pravni fakultet Univerziteta u Beogradu

Evropska komisija za demokratiju kroz pravo, poznatija kao Venecijanska komisija je savetodavno telo pri Savetu Evrope. Primarni način delovanja Venecijanske komisije je izdavanje mišljenja o ustavnim odredbama i drugim pravnim normama kako na sopstvenu inicijativu, tako i na zahteve institucija koje su ovlašćene da zatraže mišljenje Komisije, a u svrhu asistiranja u materiji ustavnog prava, zasnivajući se na osnovnim načelima evropske ustavotvorne tradicije, i to na načelu poštovanja ljudskih prava, načelu demokratije i načelu pravne države i vladavine prava.[2] U okviru svojih delatnosti, Venecijanska komisija priprema raznovrsne studije, te amicus curiae mišljenja i sl. U prvom delu se autor bavi organizacijom Venecijanske komisije i njenim položajem u institucionalnom okviru Saveta Evrope. Centralna tema rada jeste delovanje Venecijanske komisije u materiji koja se konkretno tiče ustavnog sudstva, što obuhvata mehanizme delovanja Komisije i odnos država prema njenim mišljenjima u ovoj materiji, posmatran kroz način na koji se mišljenja (ne) primenjuju u nacionalnim zakonodavstvima u zavisnosti od prisustva, odnosno odsustva spoljnih uticaja. Autor se posebno osvrće na delovanje Venecijanske komisije u ustavnoj krizi u Poljskoj započetu u leto 2015. godine.

Kelsenovo shvaćanje sudbene vlasti

Marko Ćušić, Student, Pravni fakultet, Sveučilište u Zagrebu

Karlo Kožina, Student, Pravni fakultet, Sveučilište u Zagrebu

Suprotno klasičnoj doktrini o diobi vlasti, austrijski teoretičar prava Hans Kelsen tvrdi da zapravo postoje samo dvije grane državne vlasti i da se one razlikuju po svojoj funkciji – stvaranje prava (zakonodavna vlast) i primjena prava (izvršna vlast). Cilj ovog rada je prikazati Kelsenov pogled na sudbenu vlast (funkciju), koju on smješta unutar izvršne vlasti i prema tome načelno određuje njezinu funkciju kao primjenu prava. Međutim, Kelsen ističe da sudska vlast, osim primjenjivanja prava, sudjeluje i u njegovu stvaranju.

Izbor domaćih sudija ustavnog suda BiH – diskriminirajući ustavni običaj?

| 0

Harun Išerić,
Student drugog ciklusa studija na Pravnom fakultetu Univerziteta u Sarajevu

Rad se bavi praksom izbora domaćih sudija Ustavnog suda Bosne i Hercegovine i primjenom etničkog principa prilikom tog izbora. U prvom dijelu je predstavljena metodologija istraživanja. Drugi dio rada predstavlja etničko-teritorijalni princip ustavnog uređenja BiH te daje osnovne naznake o Ustavnom sudu BiH. Treći dio kroz teorijsku ravan razmatra elemente i vrste ustavnog običaja. U nastavku rada, (četvrti dio) analizom elemenata ustavnog običaja u postupku izbora domaćih sudija Ustavnog suda, utvrđuje se da ta praksa predstavlja ustavni običaj. Glede pitanja o kojoj se vrsti ustavnog običaja radi, razmatrajući praksu Evropskog suda za ljudska prava te službene dokumente organa koji su učestvovali u dosadašnjim postupcima izbora sudija, dolazi se do zaključka da se radi o običaju protivnom ustavnim odredbama o direktnoj primjeni Evropske konvencije za zaštitu ljudskih prava i temeljnih sloboda i njenih protokola (prvenstveno Protokola br. 12 – opšta zabrana diskriminacije) te ustavnim odredbama o zabrani diskriminacije (peti dio rada). U prilog ovom zaključku predstavljaju se odredbe prethodnih poslovnika odnosno pravila Ustavnog suda te stavovi pojedinih članova akademske zajednice. Posljednji dio rada (šesti dio) predlaže najadekvatniji način promjene ovog ustavnog običaja.
Ključne riječi: Bosna i Hercegovina, Ustavni sud, izbor sudije, ustavni običaj, diskriminacija

Zakonska nejasnost kao temelj stvaralačke jurisprudencije: primer Republike Srbije

| 0

Petar Mitrović, student osnovnih studija
Pravni fakultet Univerziteta u Beogradu

Cilj ovog rada jeste da doprinese analizi sudijskog stvaralaštva u Republici Srbiji. Preciznije rečeno, tvrdnja koja se u radu zastupa jeste da je stvaranje prava nekada nužno svojstvo judiciranja. Rad je podeljen u šest delova. Uvodni deo ističe značaj koje ovo pitanje ima u modernoj jurisprudenciji. Drugi deo se bavi analizom zakonskih neodređenosti, sa posebnim osvrtom na apsolutnu nejasnost. U narednom delu se obrađuju pitanja nosioca obaveze da otklanja problem apsolutne nejasnosti, kao i načina na koje to sudovi čine kao središnji organi kojima je povereno pravno tumačenje. Četvrti deo iznosi argumente u prilog tezi da je rešavanje problema nejasnosti stvaralačka delatnost, dok se peti bavi potencijalnim prigovorima koji se mogu uputiti toj tvrdnji. Na kraju, šesti deo obrazlaže sam značaj rada i njegove ciljeve.

Izazovi i granice centralizovane kontrole ustavnosti – evropski model

Teodora Miljojković,student osnovnih studija
Pravni fakultet Univerziteta u Beogradu

U ovom radu biće izložene geneza i osnovne karakteristike Evropskog modela kao i razlozi zbog kojih je prihvaćen u evropskim zemljama, kako po završetku Drugog svetskog rata, tako i devedesetih godina u zemljama postsocijalističkog režima. Poslednji segment rada biće posvećen pitanju krize evropskog modela – koji su to problemi uočeni u praksi evropskih ustavnih sudova, kao i da li postoji potreba i tendencija ka decentralizaciji kontrole ustavnosti i zakonitosti.